افزایش سایز قلم | کاهش سایز قلم
تاریخ تولد : ۱۶ تير ۱۳۲۴
تاریخ وفات : ۱۰ آذر ۱۳۸۹
شاعر، مترجم

بیژن الهی در تیرماه ۱۳۲۴ متولد شد. چهارده‌ساله بود که صحنه گِل‌گرفتن و پاره‌کردن آثار نقاشانی را که مدرنیست و پیرو پیکاسو خطاب می‌شدند - در خیابان لاله‌زار، نمایشگاه مهرگان - دید. الهی در نوجوانی در خانه محله استخر در چهارراه حسن‌آباد (همان‌جا که متولد شده بود) به کلاس‌های جواد حمیدی می‌رفت و از همان سال‌ها به واسطه حرف‌های حمیدی از زندگی و هنر نقاشان فرنگی، نقاشی را نه هنری تفننی، بلکه مقوله‌ای حرفه‌ای می‌پنداشت. در این دهه به واسطه حضور صادق هدایت، حسن شهیدنورایی و مصطفی فرزانه در پاریس و حضور چند نقاش برجسته در مدرسه هنری بوزار علاقه جوانان روشنفکر تهران به پاریس بی‌اندازه‌است. بیژن نوجوان نیز می‌خواست به مدرسه بوزار برود، اما خانواده او را تشویق به نقاشی و هنر نمی‌کردند؛ چون می‌پنداشتند نقاشان و هنرمندان پیوسته انسان‌هایی فقیر و تهی‌دست بوده‌اند. این نگرش خانوادگی - که ریشه در دریافت‌های خانواده‌های اعیانی در آن دوره بود - برای او که خوش داشت به دانشکده هنرهای زیبا برود و هنر بیاموزد، مانعی شد.

الهی در ابتدای دهه۴۰، با حضور در محافل شعری و چاپ اشعاری در مجله جزوه شعر، که اسماعیل نوری‌علاء در قطع دفتر مشق مدرسه درمی‌آورد و به قولی پیشتازترین صحنه شعر آن دوره بود، به تبیین فضاهای شعری خود دست زد. الهی به دلایل نامعلوم، پس از بازگشت از سفر، دایره رفاقت‌های گروهی و حضور در مجامع ادبی را ترک کرد اما هرگز سایه او از سر شاعران شعر دیگر و شعر حجم کم نشد. آن‌چنان که با ترجمه‌هایی که در تنهایی و به یاری همفکران خود می‌کرد، سایه‌ای بر شعر مدرن ایران انداخته که تأثیر آن انکارنشدنی است. او در ترجمه‌ها و بازسرایی‌های خود از کاوافی، اوسیپ ماندلشتام، آرتور رمبو، هانری میشو، هولدرلین، و چند شاعر دیگر تلاش داشته تا راهی برای دیگری اندیشیدن در شعر فارسی باز کند. برخی «شعر حجم» را جریانی رادیکال و متأثر از «شعر دیگر» می‌دانند که بیژن الهی سرچشمه اصلی آن بوده‌است.

وی نخستین شعرش را در مجله طرفه و برخی از ترجمه‌هایش را در مجله اندیشه و هنر منتشر کرد.

الهی عصر سه‌شنبه ۱۰ آذر ۱۳۸۹ در ۶۵ سالگی در تهران بر اثر عارضه قلبی درگذشت.

ترجمه و بازسرایی آثار کاوافی، ماندلشتام، رمبو، میشو، هولدرین، جویس، کافکا، فلوبر، پروست و ...

این شماره با تأخیر: شماره 6 - ویژه بیژن الهی